Przygotowywanie sushi niewątpliwie jest sztuką. Czerpiąc z długoletniej tradycji kultury japońskiej, możemy się dziś cieszyć często wyjątkowymi przysmakami kuchni azjatyckiej. Samo jedzenie sushi również może być swoistym rytuałem, więc warto dowiedzieć się jak podawać je do ust oraz czy dozwolone jest użycie dłoni zamiast sztućców.

• Jak jeść sushi pałeczkami?
• Czy można jeść sushi palcami?
• Czy można jeść sushi widelcem?

Jak opanować technikę jedzenia pałeczkami

Sushi to tradycyjna japońska potrawa, która w krajach zachodnich, w tym w Polsce, może budzić wiele sprzecznych emocji. Jest to danie bardzo popularne, ale sposób jego spożycia może się wydać adekwatnie egzotyczny. Otóż sposób podawania kęsów do ust najczęściej kojarzy się z użyciem dwóch prostych kawałków drewna lub metalu. Jednak tak łatwe do opisania, użycie pałeczek może okazać się dla niektórych niezwykle trudne w praktyce.

Zasada poprawnego posługiwania się pałeczkami opiera się na ich właściwym uchwycie. Po pierwsze, jedną z pałeczek należy ułożyć w zgięciu między kciukiem a palcem wskazującym. Pałeczkę tę należy również lekko podtrzymywać palcem środkowym. Następnie drugą pałeczkę układamy równolegle do pierwszej, przytrzymując ją kciukiem i palcem wskazującym. Teraz, pilnując, żeby dolna pałeczka pozostawała nieruchoma, możemy zacząć chwytać kolejne kęski. Dolna pałeczka pełni rolę stabilnego punktu oparcia, podczas gdy górną wykonujemy ruch przypominający pisanie długopisem.

Pałeczki do sushi oraz reszta etykiety japońskiej to kwestie dalekie kulturowo od zasad polskich. Nic więc dziwnego, że Europejczyk może być zaintrygowany wschodnimi metodami spożywania posiłku. Restauracje sushi, np. Sakana Sushi wychodzą odbiorcy naprzeciw i w swoich lokalach udostępniają klientom japońskie pałeczki, zgodne z tradycyjnym sposobem konsumpcji.

Czy dozwolone jest jedzenie dłońmi

Opisana wyżej technika nie dla każdego może okazać się jednak tak łatwa do przyswojenia. Taka niezdolność do przystosowania się łatwo może odstraszyć nowych fanów kuchni japońskiej, więc warto wiedzieć, że jedzenie palcami jest jak najbardziej poprawną formą spożywania sushi zgodną z tradycją. W historii Japonii, zanim pałeczki stały się powszechne przy tym daniu, kęski zabierano do ust właśnie dłońmi — sushi bowiem powstało jako przekąska uliczna, którą zjadano szybko i bez ceremonii.

Używanie pałeczek może być mylnie uważane za jedyną poprawną metodę, głównie przez ich wysoką popularność i pewnego rodzaju prestiż przypisywany wschodniemu przysmakowi. Podczas spożywania posiłku najważniejsze jest, aby zjeść go w spokoju i nie stresować się dodatkowymi zasadami. Jeśli ktoś czuje się pewniej chwytając nigiri czy maki bezpośrednio palcami, nie łamie żadnych reguł — wręcz przeciwnie, nawiązuje do jednej z pierwotnych metod konsumpcji tej potrawy.

Jak prawidłowo jeść sushi palcami

Gdy decydujemy się na jedzenie dłońmi, warto pamiętać o kilku zasadach:

• Kęs należy chwytać delikatnie, aby nie rozpadł się w drodze do ust
• Nigiri można odwrócić rybą w dół i zanurzyć ją w sosie sojowym — ryż nie powinien mieć kontaktu z sosem
• Całość wkładamy do ust jednym ruchem, unikając gryzienia na pół
• Po skończonym posiłku warto przetrzeć dłonie gorącym, wilgotnym ręcznikiem (oshibori), który podaje się w restauracjach

Czy dozwolone jest użycie widelca

Wprowadzając sushi do naszej rodzimej kultury europejskiej, można by więc spytać, czy powinno się jeść ten przysmak bardziej znanym nam widelcem? Odpowiedź na to pytanie może wydać się skomplikowana, ale w gruncie rzeczy, podczas jedzenia najważniejsze powinno być to, żeby nasz żołądek został napełniony. Tak więc nic nie stoi na przeszkodzie, aby sushi jeść widelcem — choć w Japonii taka praktyka może być odbierana jako nietypowa.

Używanie widelca może być praktyczne i wygodniejsze dla Europejczyka, a do tego widelce są w naszych kuchniach łatwiej dostępne. Jest to szczególnie istotne, kiedy zamawiamy przysmaki kuchni japońskiej do domu. Kiedy jesteśmy sami we własnych czterech ścianach, żadne konwenanse nie powinny stać nam na przeszkodzie i jeść sushi możemy, jak nam się tylko podoba. Niektórzy sięgają nawet po nóż, by podzielić większe rolki — choć z punktu widzenia tradycji jest to rozwiązanie najbardziej odległe od oryginału, w praktyce może ułatwić konsumpcję.

Dodatkowe elementy japońskiej etykiety przy stole

Oprócz wyboru narzędzia do jedzenia, warto znać kilka innych zasad obowiązujących w kulturze japońskiej:

1. Wasabi nie należy mieszać z sosem sojowym — tworzy to gorzką, mętną mieszankę, która przytłacza delikatny smak ryby. Wasabi nakłada się bezpośrednio na sushi lub zjada osobno.
2. Imbir (gari) pełni rolę neutralizatora smaku — jemy go między różnymi rodzajami sushi, aby oczyścić podniebienie.
3. Nie zostawiamy pałeczek wbitych pionowo w ryż — to gest kojarzony z rytuałami pogrzebowymi.
4. Sushi jemy w kolejności od łagodniejszych do mocniejszych smaków — zazwyczaj zaczynamy od białych ryb, a kończymy na tłustszych, intensywnych gatunkach.

Różnice między jedzeniem w restauracji a w domu

Kontekst spożywania sushi ma znaczenie dla wyboru metody. W autentycznej japońskiej restauracji, szczególnie w obecności szefa kuchni (itamae), warto zastosować się do tradycyjnych zasad — choćby z szacunku dla rzemiosła. W mniej formalnych warunkach, na przykład podczas dostawy do domu, możemy pozwolić sobie na większą swobodę.

W restauracjach często podaje się niewielką miseczkę ciepłej wody z cytryną do moczenia palców, jeśli wybieramy jedzenie dłońmi. W domu możemy przygotować sobie podobne rozwiązanie lub po prostu umyć ręce przed i po posiłku. Niektóre rodzaje sushi, jak na przykład temaki (rolki w kształcie stożka), są z założenia przeznaczone do jedzenia palcami — ich konstrukcja uniemożliwia wygodne chwytanie pałeczkami.

Czy sposób jedzenia wpływa na smak

Choć może się to wydawać kwestią czysto techniczną, sposób konsumpcji rzeczywiście oddziałuje na odbiór smakowy. Jedzenie palcami pozwala lepiej wyczuć temperaturę i konsystencję — dobrej jakości sushi powinno być lekko chłodniejsze niż temperatura ciała, a ryż powinien się delikatnie rozpadać w ustach. Pałeczki natomiast umożliwiają precyzyjniejsze maczanie w sosie i kontrolę nad tym, która część kęsa ma kontakt z dodatkami.

Widelec, choć funkcjonalny, może nieco naruszyć strukturę sushi — szczególnie delikatniejszych rolek, które łatwo się rozpadają pod naciskiem metalowych zębów. Z drugiej strony, dla osoby nieobeznanej z pałeczkami, stres związany z ich obsługą może całkowicie zniweczyć przyjemność z posiłku, co z pewnością ma większy negatywny wpływ niż sam wybór sztućców.

Praktyczne wskazówki dla początkujących

Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z sushi, nie przejmuj się zbytnio formalnościami. Oto kilka podpowiedzi ułatwiających pierwsze doświadczenia:

• Zacznij od prostszych form, jak nigiri czy maki — unikaj na początku skomplikowanych rolek z wieloma składnikami
• Obserwuj innych gości w restauracji — często najlepszą nauką jest naśladownictwo
• Nie wahaj się zapytać obsługi o radę — w dobrych restauracjach kelnerzy chętnie wyjaśnią zasady
• Pamiętaj, że nawet w Japonii nie wszyscy jedzą sushi identycznie — istnieją regionalne różnice i osobiste preferencje
• Skup się na tym, co jesz, a nie na tym, jak wyglądasz podczas jedzenia

Do jedzenia sushi można podchodzić w różny sposób. Chcąc podążać za tradycją i trendem, warto skorzystać ze znanej metody i jeść pałeczkami. Nie należy jednak zapominać, że jedzenie rękami również nie odbiega od tradycji, nawet jeśli wygląda mniej wykwintnie. Przy jedzeniu najważniejsze jest to, aby wyciągnąć jak najwięcej z posiłku. Dla niektórych samo przeżycie i posługiwanie się wschodnim stylem sztućców będzie przy posiłku najważniejsze. Inni natomiast będą chcieli po prostu dobrze zjeść, a użycie widelca nie powinno zbyt popsuć smaku sushi — choć może nieco zmienić doświadczenie teksturalne i wizualne całego rytuału.